بهاء الدين محمد بن شيخعلي الشريف اللاهيجي

216

تفسير شريف لاهيجى ( فارسى )

وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ و اگر دو جماعتى از اهل ايمان اقْتَتَلُوا مقاتله كنند با يكديگر و در مقام قتل يكديگر در آيند فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما پس صلح اندازيد ميان ايشان ضمير جمع در اقتتلوا با آنكه راجع است بطائفتان يا باعتبار ما فوق الواحد است و يا باعتبار معنى طائفتان كه مشتمل است بر افراد متعدده از هر جانب و مقاتلهء طائفتين در حقيقت مقاتلات متعدده است ميان افراد متعددهء آنها و ضمير تثنيه در فاصلحوا بينهما باعتبار لفظ طائفتانست پس معلوم شد كه ايراد جمع براى طائفتان باعتبار معنى است و تثنيه باعتبار لفظ فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى پس اگر بغى ورزند و سركشى نمايند يكى ازين دو طايفه بر طائفهء ديگرى و به صلح و صلاح راضى نگردند فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي پس قتال كنيد اى مصلحين با آن جماعت كه بغى ميورزند و تعدى ميكنند حَتَّى تَفِيءَ تا آنكه برگردند آن گروه باغيه إِلى أَمْرِ اللَّهِ بسوى امر خداى تعالى و از بغى و فساد متقاعد شوند فَإِنْ فاءَتْ پس چون باز گردند از مقاتله و از بغى فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما پس صلح اندازيد ميان ايشان بِالْعَدْلِ بانصاف و راستى تا بطيب خاطر و موافقت باطن و ظاهر دوست يكديگر باشند وَ أَقْسِطُوا و عدالت ورزيد در جميع كارها چه در خصوص اين موضع و چه در امور ديگر إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ بدرستى كه خداى تعالى دوست دارد عدل كنندگان را در احاديث اهل بيت متكرر الورودست كه اين آيه در باب طلحه و زبير و عايشه كه در بصره با خليفهء زمان عليه صلوات اللَّه الملك الرحمن در مقام بغى و فساد در آمدند نازل شده و در روضهء كافى از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده كه تأويل اين آيه در روز جنگ بصره ظاهر گرديد پس بر امير المؤمنين واجب شد قتل